Στόχοι

1. Ανάπτυξη και ευρεία διάχυση καινοτόμων, περιβαλλοντικά φιλικών και χαμηλού κόστους τεχνολογιών προστασίας του εδάφους και των υδάτων από τη ρύπανση που προκαλείται από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων

Το πρόγραμμα έχει ως βασικό σκοπό την ανάπτυξη και εφαρμογή τεχνολογιών προστασίας/αποκατάστασης, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την απομάκρυνση ή τον σημαντικό περιορισμό ρύπων ή και άλλων παραγόντων οι οποίοι προέρχονται από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων και επιβαρύνουν, άμεσα ή έμμεσα, την ποιότητα των εδαφών και των υδατικών πόρων (επιφανειακά και υπόγεια νερά).

Τεχνολογίες που θα μελετηθούν/εφαρμοστούν κατά τη διάρκεια του προγράμματος:

  • Βιοαποκατάσταση
  • Χρήση χαμηλού κόστους, περιβαλλοντικά φιλικών πορωδών υλικών (π.χ. ζεόλιθοι) ως πρόσθετα στα εδάφη
  • Προεπεξεργασία των αποβλήτων με χαμηλού κόστους υλικά με μεγάλη αντιδραστικότητα (π.χ. μεταλλικός σίδηρος).
  • Κομποστοποίηση

Στρατηγική διάχυσης αποτελεσμάτων

  • Διοργάνωση ημερίδων και συναντήσεων με όλους τους ενδιαφερόμενους και εμπλεκόμενους φορείς (ιδιοκτήτες ελαιοτριβείων, τοπικές αρχές, υπεύθυνους φορείς χάραξης πολιτικών, κ.α.).
  • Διοργάνωση συναντήσεων και συζητήσεων με τους ιδιοκτήτες ελαιοτριβείων προκειμένου να τους παρασχεθούν χρήσιμες πληροφορίες (οικονομικά στοιχεία, λειτουργικό κόστος, αποτελεσματικότητα, περιορισμοί νομοθεσίας, περιβαλλοντικά οφέλη) καθώς και οδηγίες εφαρμογής των προτεινόμενων τεχνολογιών.
  • Εκπαίδευση των ιδιοκτητών ελαιοτριβείων στην αποτελεσματική εφαρμογή των μεθόδων.
  • Επισκέψεις στην περιοχή εφαρμογής των μεθόδων αποκατάστασης όπου θα παρουσιαστεί ο τρόπος εφαρμογής των μεθόδων, με την ενεργή συμμετοχή των επισκεπτών στις δραστηριότητες που θα παρουσιαστούν. Στους συμμετέχοντες θα διανεμηθεί ειδικό εκπαιδευτικό υλικό.
  • Διάχυση των αποτελεσμάτων και στις τρεις συμμετέχουσες χώρες και κατά το δυνατόν και σε άλλες Ευρωπαϊκές και Μεσογειακές χώρες.
  • Δημιουργία και διανομή πληροφοριακού υλικού.
  • Δημιουργία ιστοτόπου σε τέσσερις γλώσσες (Αγγλικά, Ελληνικά, Ιταλικά και Ισπανικά)
  • Παρουσίαση των αποτελεσμάτων του προγράμματος στους υπεύθυνους φορείς χάραξης πολιτικών.
  • Διοργάνωση τριήμερου συνεδρίου στην Κρήτη.
  • Ανάπτυξη Στρατηγικής Διάχυσης Αποτελεσμάτων η οποία θα εφαρμοστεί μετά τη λήξη του προγράμματος προκειμένου να διασφαλιστεί η συνεχής διάχυση και εφαρμογή των αποτελεσμάτων

2. Δημιουργία ηλεκτρονικής βιβλιοθήκης πληροφοριών και δεδομένων με σκοπό την καταγραφή και αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από τη διάθεση των αποβλήτων ελαιοτριβείων στη Μεσόγειο.

Συλλογή στοιχείων και πληροφοριών σχετικών με τις δραστηριότητες των διαφόρων τύπων ελαιοτριβείων στη Μεσόγειο και των επακόλουθων περιβαλλοντικών επιπτώσεων.

Η ηλεκτρονική βιβλιοθήκη/βάση δεδομένων θα περιλαμβάνει στοιχεία και πληροφορίες σχετικές με:

  • Γεωμορφολογία, υδρολογία, τύπους εδαφών, χρήσεις γης, δραστηριότητες ελαιοτριβείων, ποσότητες παραγόμενων και διατιθέμενων αποβλήτων και πρακτικές εποχικής διάθεσής τους, έκταση ρύπανσης εδαφών και υδάτων, εξελίξεις στην παρακολούθηση της ποιότητας περιβάλλοντος, δράσεις που έχουν προταθεί/υλοποιηθεί για τη συμπλήρωση των υπαρχόντων δεδομένων, νομοθετικό πλαίσιο, μέθοδοι ανάλυσης και ποιοτικές παράμετροι εδαφών και υδάτων, μέθοδοι και τεχνολογίες που έχουν χρηματοδοτηθεί, εφαρμοστεί ή μπορούν δυνητικά να εφαρμοστούν για την επεξεργασία των αποβλήτων και την προστασία/αποκατάσταση εδαφών και υδάτων, κ.α.

3. Διευκόλυνση της εφαρμογής της Θεματικής Στρατηγικής για το έδαφος σε περιοχές κοντά σε ελαιοτριβεία και χώρους απόθεσης των αποβλήτων αυτών

Οι στόχοι του προγράμματος είναι αρμονικά προσαρμοσμένοι με τους στόχους της Θεματικής Στρατηγικής για το έδαφος η οποία επικεντρώνεται στην αποτροπή της περαιτέρω υποβάθμισης του εδάφους στη διατήρηση/συντήρηση των λειτουργιών του καθώς και στην αποκατάσταση υποβαθμισμένων εδαφών τουλάχιστον στο βαθμό που μπορεί να υποστηρίξει την παρούσα και την μελλοντικά προοριζόμενη χρήση του.

Ο τρόπος εφαρμογής της Θεματικής Στρατηγικής για το έδαφος σε περιοχές διάθεσης αποβλήτων ελαιοτριβείων θα προκύψει από τον προσδιορισμό όλων εκείνων των εργαλείων, μέτρων και δράσεων που είναι απαραίτητα να ληφθούν υπόψη και να υλοποιηθούν ώστε να εντοπιστούν και καταγραφούν οι περιοχές με κίνδυνο υποβάθμισης/ρύπανσης καθώς και ήδη ρυπασμένες περιοχές.

4. Σχεδιασμός, εφαρμογή και υποστήριξη ενός συστήματος παρακολούθησης και αξιολόγησης της ποιότητας των εδαφών και των υδάτων που επηρεάζονται άμεσα ή έμμεσα από δραστηριότητες των ελαιοτριβείων ως συνάρτηση των διαφόρων παραγόντων και πιέσεων που επιδρούν στα συστήματα και των αποκρίσεων τους.

Ο σχεδιασμός και η εφαρμογή ενός συστήματος αξιολόγησης της ποιότητας των εδαφών και των υδάτων σε περιοχές που για πολλά χρόνια διατέθηκαν ή διατίθενται ανεπεξέργαστα απόβλητα ελαιοτριβείων και θεωρούνται ως περιοχές υψηλού κινδύνου, έχει ως σκοπό την ανάπτυξη κατάλληλων μεθοδολογιών και τεχνολογιών για τον προσδιορισμό των ποιοτικών παραμέτρων των εδαφών και των υδατικών συστημάτων, της έκτασης της ρύπανσης και τέλος την ανάπτυξη αποτελεσματικών εργαλείων για τον έλεγχο των περιοχών αυτών από τις τοπικές/εθνικές αρχές.

Για την εφαρμογή των δράσεων του προγράμματος έχει επιλεγεί ως πιλοτικός Δήμος ο Δήμος Ρεθύμνης στην Κρήτη.

Ενέργειες και δράσεις που προβλέπονται:

  • Δημιουργία μιας τοπικής βάσης δεδομένων με πληροφορίες και πειραματικά αποτελέσματα από την πιλοτική περιοχή, χρήσιμα τόσο για τις τοπικές αρχές όσο και για όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και τα οποία θα περιέχονται στην ιστοσελίδα του προγράμματος.
  • Προσδιορισμός των επιπτώσεων των διαφόρων συστατικών στα εδάφη και στα υδατικά συστήματα της περιοχής που επηρεάζονται από τη διάθεση των αποβλήτων.
  • Προσδιορισμός των φυσικοχημικών διαδικασιών που επηρεάζουν τη συμπεριφορά των ρύπων και συστατικών των εδαφών και υδάτων.
  • Καθορισμός εδαφικών παραμέτρων οι οποίες θα πρέπει να μετρώνται περιοδικά με σκοπό την παρακολούθηση της ποιότητας των εδαφών της περιοχής.
  • Προσδιορισμός εδαφικών παραμέτρων οι οποίες θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως δείκτες παρακολούθησης της ποιότητας των εδαφών (βαθμός ρύπανσης, βελτίωσης, αποκατάστασης).
  • Δημιουργία μιας ειδικής βάσης δεδομένων με αναλυτικά αποτελέσματα προσδιορισμού διάφορων παραμέτρων των εδαφών και των υδατικών συστημάτων στις περιοχές απόθεσης αποβλήτων.
  • Επεξεργασία δεδομένων με τη χρήση γεωστατιστικών μοντέλων/λογισμικών και δημιουργία θεματικών χαρτών χρονικής μεταβολής των χαρακτηριστικών των ρύπων.

5. Διερεύνηση των προϋποθέσεων ασφαλούς χρήσης των αποβλήτων ελαιοτριβείων καθώς και των πιθανών θετικών επιπτώσεών της στη γεωργία.

  • Προσδιορισμός της επίδρασης/επιπτώσεων της χρήσης στερεών και υγρών αποβλήτων ελαιοτριβείων στη λίπανση νεαρών δένδρων. Χρήση αποβλήτων ως λιπάσματα και ως πρόσθετα στη βασική λίπανση.
  • Δημιουργία χρήσιμων οδηγιών για τη χρήση των αποβλήτων στις καλλιέργειες λαμβάνοντας υπόψη ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά των αναπυσσόμενων δένδρων, των εδαφικών χαρακτηριστικών αλλά και του μέγιστου ημερήσιου/εποχικού φορτίου αποβλήτων που διατίθενται στα εδάφη.
  • Οι οδηγίες θα είναι διαθέσιμες στους ιδιοκτήτες ελαιοτριβείων, καλλιεργητές και άλλους ενδιαφερόμενους με ταυτόχρονη εκπαίδευσή τηους στη σωστή χρήση.
  • Ανάπτυξη ταχέων μεθόδων ανάλυσης για τον προσδιορισμό φυσικοχημικών χαρακτηριστικών των αποβλήτων.